حسين قرچانلو

179

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

كه تمام آنها به صورت سنگ يكپارچه كنده شده و به جايى استوار نشده بوده و با جايى تماس نداشته است . « 1 » اصطخرى منف را آرامگاه فرعون مىداند . « 2 » مقدسى دربارهء منف سخن نگفته ولى به جيزه كه در كنار آن بوده و آثارى داشته اشاره كرده است . « 3 » ياقوت در قرن هفتم هجرى گفتهء جغرافيادانان قبل از خود را دربارهء منف تأييد كرده ولى مىنويسد : در منف كليسايى بوده است كه موسى ( ع ) در آنجا آن مرد قبطى را مشت زد و او را كشت . درازا و پهناى اين كليسا معلوم نيست و سقف آن از سنگ بوده است . . . در منف آثار زيادى از دانشمندان و پيامبران بوده است . در بالاى كوه المقطّم تنورى بود - كه قبلا به آن اشاره شد - اين تنور بدان مناسبت بود كه هرگاه فرعون مىخواست از عين شمس به منف رود ديده‌بان در بالاى كوه در آن تنور آتش مىافروخت و حاكم منف براى پذيرايى فرعون آماده مىشد و بالعكس اگر فرعون از منف به عين شمس مىرفت ، باز به همان صورت ديده‌بان بر فراز كوه در آن تنور آتش مىافروخت و حاكم عين شمس براى پذيرايى قدوم فرعون مىآمد ؛ بنابراين آن محل را تنور فرعون ناميده‌اند . ياقوت اضافه مىكند كه احمد بن طولون در بالاى المقطّم نزديك به آن محل ( تنور فرعون ) مسجدى بنا كرد . « 4 » ابو الفداء مىنويسد : منف مصر كهن است كه در مغرب نيل واقع شده ؛ چون عمرو بن عاص آن را گشود ، به دستور خليفهء دوم ، عمر ، آن را ويران كرد و در جانب شرقى نيل و مقابل آن ، شهر فسطاط را بنا كرد . در منف آثار صخره‌هاى منقش و مصوّر كه با روغنهاى سبز يا ديگر روغنهاى نقاشى شده وجود دارد . « 5 » جيزه ، يكى از شهرهاى مصر بر ساحل غربى رود نيل است كه در يازده كيلومترى جنوب غربى قاهرهء كهن ( فسطاط قديم ) واقع شده و ميان اين دو شهر پلى بر روى رود نيل بسته شده است . به فاصلهء هشت كيلومترى جنوب شرقى جيزه ، آثار سه هرم از فراعنه مصر قديم و معبد و مجسمهء بزرگ ابو الهول واقع است « 6 » . جيزه در نزديكى

--> ( 1 ) . مختصر كتاب البلدان ؛ ص 58 و آثار البلاد و اخبار العباد ؛ ج 1 ، ص 260 . ( 2 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 57 . ( 3 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 284 . ( 4 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 214 . ( 5 ) . تقويم البلدان ؛ ص 157 . ( 6 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 782 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » .